سسیمیزین یولو میللتیمیزه و دنیایا هارالاردا باغلانیب؟!

عزیز یاشار تبریزلی جنابلاری بیر دیرلی مقاله ده "ندن بيزيم سسيميز دونيايا چاتمير؟" چوخ گوزل بیزیم بوگونکو دوروموموزو آچیق لاییبلار. بو دورومدان چیخماق اوچون اول ده گرک اونون علت لرین تاپیب و اونون قاباغیندا آچیلیش یوللاری تانیاق.

آمما بیزیم سسیمیز نیه میللتیمیزه و دونیایا چاتمیر؟ منجه آذربایجان ملی حرکتین ده بیر بویوک استراتژیک یانلیش و خطا واردی کی گوزلردن اوزاق قالیبدی اودا بودو کی بیز بیرینجی اهمیتی حرکتیمیزده دیلیمیزین خالص و اصیل اولدوغونا و اوزگه دیللردن (خصوصیله فارسجادان) گلمیش لغت لری دییشمه یه وئرمیشیک. آمما منجه بیزیم بیرینجی اهمیتلی ایشیمیز گرک میللی شعورو اویادماق و یوز ایللیک تهمت لری کی بیر لحظه دورمادان، هر طرفدن بیزیم یازیق میللتیمیزین باشینا یاغماقدادیر افشا ائله مک اولسون ایندی هر دیلده اولور اولسون و هر یولدان اولور اولسون. بیز یاددان چیخارتمیشیق بیر میللت کی اوز آنا دیلنده بیر ساعات کلاس گورمویوب و حقیقتا اوز آنادیلینده یازیب اوخوماقدا سوادسیزدی نه جور باشارا بیلر بیزیم سوزوموزو اوخوسون و آنلاسین؟!

بو مساله بیزیم میللتیمیز آراسیندا بیر سوء تفاهم یارادیب، اودا بو کی دیه سن بیزیم تکجه مساله میز دیلیمیزین خالص اولمامادیغیدی! بو باعث اولوب میللتین اکثریتی، آذربایجان ملی حرکتینین فعالارینا بیر افراطی دیلچی کیمی باخالار و اولاری فارس لارین "فرهنگستان ادب فارسی" ده اولان افراطی فارسچی لارلان کی حتی فارسلارین آراسیندادا طرد اولموش بیر گروه دولار، قیاس ائده لر! من بو مساله نی دانمیرام کی هر میللت گرک اوز دیلینی کئچمیش ادبیاتیندان قالان لغت لر و هابئله یئنی دیل قانونلاریلا یارانان لغت لرله خالص ائدیب و گوجلندیرسین، آمما منجه بو بیزیم لاب آخر ایشیمیز اولمالیدی کی تاسف له بیز اونو اول ایشیمیز کیمی گورسترمیشیک؟! بیزیم میللتیمیز هله لیک اوز شفاهی دیلینی یازیب اوخویا بیلمیر! سیز بیر لحظه بو مساله یه دقت گوسترین بیز بیر کوکوندن سوادسیز بیر میللتدن انتظاریمیز وار بیر او قدر خالص دیلده یازیب اوخوسون کی شاید بیر قوزئی لی آذربایجانلی دا اونو اخوماقدا چتینلییه دوشه!

بیز بیر اهمیت لی مساله یه دقت گوسترمه لییک کی بیزیم لاپ اورژانسی ایشیمیز، دیلیمیز یوخ بلکه میللتیمیزین میللی شعورون آرتیرماق و اونلارین ازیلمیش میللی غرورون اویادماقدیر کی اگر بونا باشارا بیلسک بیزیم میللتیمیز اوزو اوز دیلینی هر نه شکیلده اولسا قورویوب ساخلایاجاق. منجه بیز بو یولدا چوخ آز چالیشمیشیک و حرکتین انرژی سینین بویوک قسمتی اوز ایچینده دیل و تاریخ بحث لرینه ایشلنیبدیر آمما بو بحث لر میللتیمیزین و دونیانین قولاغینا آز یئتریب. بو مساله نین بیر منفعتی بو اولوب کی ایندی بیزیم بیر درین و زنگین دیل و تاریخ دوشونجه میز وار آمما بوندان سونرا بیزیم استراتژیمیز  گرک دییشیلسین نیه کی بو وضعیت تکجه بیزیم گوجوموزو آرادان آپاریب و چالیشماغیمیزدان نتیجه آلمادیغیمیزا گوره بیزی یوروب و انفعالا چکه بیلر.

بیزیم یئنی استراتژیمیز گرک حرکتین ایراندا و دونیادا آرتیق تانیدیلماسی و میللت آراسیندا یاییلماسی اولا. آمما بونا یئتیرمک اوچون بیر نئچه اهمیت لی مساله یه دقت وئرمه لییک:

1) بیز آذربایجانلیلارین بیر دیرلی و گوزل اخلاقی خصوصییتیمیز وار و او دا صداقت و دوزگونلوکدور کی منجه بیزیم بویوک و اوزون بویلو تاریخ و فرهنگیمیزدن قالیبدیر و بیزیم گله جه ییمیزده و میللتیمیزین دونیادا اوز دیرلی یئرین تاپماقدا بویوک رولو اولاجاق. آنجاق ائله همین بو دوزگونلوک بیزیم بوگون باشیمیزی قوردا وئریب! نیه کی بیزیم بیر تولکو و خائن قونشو میللت لریمیز وار کی هر بیر باشاردیغی یولدان بیزه دالدان خنجر ووروبلار. بو سوزلردن ایسته ییم بودور کی دیه م بیز سیاست ساحه سینده بیر دیپلماتیک دیلده دانیشیب عمل ائله مه لییک.

یعنی بیر سیاستچی دیپلمات کیمی یالان دانیشمیاق آنجاق بعضی دوز سوزلری ده یئری و وقتی گلمه میشدن دانیشمیاق! مثال اوچون من هر نه قدر قاباغا گئتدیک جه، اینانیرام کی بیز حقیقتا بو فارس میللتین، اکثریتده اولان، شوونیست آیدینلاریلا بیر بایراق آتدا قالا بیلمه یه جه ییک، آمما منجه گرک بیز بیر سیاستچی کیمی ایسته ییمیزی هله لیک "بوتون انسان حاقلاریمیزی بیرلشمیش میللتلر اعلامیه سی اساسیندا ایفا اولماسی" اعلان ائلییه ک و بو ایراندا و دونیادا بیر اصل کیمی قبول اولونموش حقوقی قانونا دایاناق کی منجه همین قانون بیزیم میللتین استقلالینادا اوستو اورتولو (میللتین اکثریتینین ایسته یینه مشروط) مشروعیت باغیشلییر.

2) بعضی دوستلاریمیز، یورولموش بیر حالدا، بئله فیکیر لشیرلر کی بیزیم سسیمیز اونا گوره میللتیمیزه و دونیایا چاتمیر کی بیز سیلاحا و بومبا ال آتمامیشیق! بو سوز اوز ایچینده بیر آجی حقیقتی گوسترسه ده منجه بو یول بیر چاره سیز انسانین یولودور کی بوتون یوللاری گئدیب و هئچ بیر اومودو قالمییب. آمما بو بیر غیر انسانی یول اولماقدان علاوه  بیزیم بوگون کو دوروموموزدا چوخ یانلیش و غلط بیر یولدور. نیه کی بیز هله لیک چوخ گئتمه میش یوللار و گورمه میش ایشلریمیز قالیر.

بیز ایراندا بیر کیچیک اقلیت دییلیک بلکه او زامان کی بیز باشارا بیله ک بو یوز ایللیک تحقیرلر توهین لر و تضییق لری یئنی علمی تاریخی حقیقت لرله آرادان آپاریب میللتیمیزین ازیلمیش میللی غرورون اویادساق و اونلاری مدنی اعتراضا چاغیرساق هئچ بیر حکومت، پارتیا (حزب) و مدیا بو بویوک جمعیتی اونودا بیلمز. سیلاحلی حرکتلر بیزی تکجه اوز میللتیمیز آراسیندا داهادا بیر افراطی گروه کیمی تانیتدیرار. نیه کی اگر هر کورد اوز یوخوسوندا بیر بویوک مستقل کوردوستان یوخوسونو گورور بیزیم میللت، بیر اوزون سورموش تحقیر اساسیندا اوز میللی غرورون الدن وئریب و حتی تاسوفله بیزیم میللتین بیر قیسمتی بو تحقیردن قاچماق اوچون اوز کیملیین گیزلتمک و دییشمک یولون سئچیب! بو دا بیزیم بیر آیری آجی حقیقتیمیزدی کی اونو دانمامالییک بلکه بیر علمی (روانشناسی) یولویلان اونو بیر گوجلو میللی غرورا دییشمه لییک.

3) بیر ظرافت له دئییم کی پولوموز وارسا سیلاح یوخ مدیا یارادمالییک! من اینانیرام کی بیر باشاریلی رادیو، تلویزیون بیزه اتوم بومبا سیندان یارارلیدیر نیه کی اگر بیز باشارا بیله ک میللتیمیزین میللی غرورون تکجه کوردلرجک یوکسه لدک و اویاداق، حاقلاریمیزی آلماقدا هئچ بیر چتینلییمیز یوخدور من بونا دریندن اینانیرام. ائله بونا گوره دیر کی شوونیست لر بیر لحظه دورمادان مدیالاریندا تورک لری تحقیر ائله ییرلر و بیر گون یوخدور کی خبرلرده تورکیه و آذربایجاندان منفی رپورتاژ یاییلماسین! فوتبال مسابقه سینده گئدن طبیعی حادثه لردن توتوب تا بیر آوروپا دادگاهلاریندا تورکیه نین بیر کیچیک شخصی دعوالاردا محکوم اولماسی و یا بیر منفی اقتصادی خبر و همین بو بیرلشمیش میللتلر قطعنامه سینین سانسورو و ... بونون نه ده نی همین بو گورخودو کی اگر بیر گون تورکلر اوزلرینه اینانسالار و باشلارین اوجا توتوب، بیز بیر بویوک میللتیک دئسه لر اوندادی کی بو یوز ایللیک یالان لار بیرده ن یوخ اولوب آرادان گئده جک و بو گورونمز زنجیرلر کی بو بویوک میللتین آیاخلارینا دولاشیب بیر آندا سیناجاق!

4) مدیالاردا باشاریلی اولماق بیر نئچه شرطی وار. بیرینجی سی و لاپ اهمیتلی سی مخاطب لری تانیماق و اونلارین ایسته کلرینه اهمیت وئرمکدیر. یعنی کی بیز گرک بوگون کو وضعیتیمیزی تانیاق. یادیمیزدان چیخماسین کی بیزیم میللت گوزون آچدیغیندان شوونیست لرین مسموم فیکیرلرینین القا سینین آلتینداییمیشلار و چوخو اونلارین یالان لارینا بیر حقیقت کیمی اینانمیشلار بونا گوره بو یولدا اولور کی بیزیم اوز میللتیمیزین ایچیندن بیزیم سوزلریمیزین قاباغیندا موضع توتولسون و بیزی بیر افراطی کیمی گورسونلر و دئدیغیمیز حقیقت لره شک ایله باخسینلار. بیز بونو گرک طبیعی بیله ک و بیر آنا محبتی و حوصله سی ایله آنا وطنین بوتون اولادلارینی حتی بیزه قارشی دورانلاری اوز متانتیمیزله بیر یئنی حقیقت لرله تانیش ائله یه ک و اونلاری یئنه فیکیرلشیب آنلاشماغا چاغیراق.

5) فارس شوونیزمی، فارس دیلی ایلن ییخمالییک! بو سوزون ظاهرینده بیر تناقض نظره گلسه ده بیر بویوک حقیقت ایچینده وار. دئدیغیم کیمی بیزیم بیرینجی ایشیمیز گرک شوونیزمین یوز ایللیک یالان لارین و تحقیرلرین افشا ائدیب و یئنی تاریخی حقیقت لرله میللتیمیزین میللی غرورون و میللی شعورون گوندن گونه آرتاق. آمما تعصب و احساسی قیراغا قویساق بو ایشه گوره، فارس دیلی نئچه دلیله گوره چوخ اثرلی اولا بیلر. نیه کی بیز گرک بو یالان لاری نه فقط اوز میللتیمیزین آراسیندا کی بوتون ایرانلیلارین آراسیندا اوزه چیخارداق. بیز بو یولدا گرک ناصر پورپیرار کیمی فارس تاریخچی لرین سوزلریندن نهایت درجه ده استفاده ائده ک و اونلار کیمی حقیقی تاریخچی لری شوونیزمین سانسور آلتیندان چیخاردیب و بوتون ایرانلیلارا تانیتدیراق. بیز گرک بوتون ایرانلیلارا مدرسه لرده اوخودوغو تاریخین یالان اولماسین و اونلارین آلدادیلماسینی خاطیرلاداق.

بو بیزی بیر نئچه بویوک آماجا (هدفه) یئتیره بیلر. بیرینجی سی بو کی بیز میللتیمیزین آسمیله اولموش (فارس لارین ایچینده حل اولموش) فارس منطقه لرده یاشایان لاریلا رابطه قوروب و اونلاری اوز میللتیمیزین اتیینه قایتاراق. ایکینجی سی بو کی فارس میللتینین انصافلیلارینی اوز طرفیمیزه چکیب و او بیری لری ده ایناملارینی ضعیف ائده ک و اوچونجو سو اوز میللتیمیزین ایچینده اولان تورکجه نی یاخشی بیلمیه ن لری خصوصیله قزوین، همدان، زنجان، خراسان، شیراز، اصفهان و ... کیمی یئرلرده یاشایان تورکلری مخاطب توتماق ایچین بیز فارس دیلینه احتیاجیمیز وار.  

6) ایندیکی دونیادا، بیر مدیا بیر اقتصادی اورگان کیمی تانینیر. بونا گوره بیز ده گرک بو مساله یه دقت ائدیب و مدیا لاریمیزین اقتصادی باخیمدان محدودیت لرینی نظره آلاق. منجه اگر بیر آذربایجانلی سرمایه مالیکی بیر سیاسی کانال دا سرمایه قویمور بیر طبیعی مساله دیر نیه کی بوتون دونیادا خصوصیله گلوبالیزمدن (جهانی شدن) سونرا سرمایه او یئره گئدیر کی امنیت و عایدات اولسون. آمما بیز باشارا بیلریک هئچ بیر سیاسی ایشه قاریشمادان، تفریحی-تجاری تلویزیونلار کی آذربایجان و تورکیه موسیقی و فیلملرین یایسینلار و اونلارین قیراغیندا تاریخی، فرهنگی برنامه لری اولسون و هئچ کیمسه یه توخونمادان بیر نرمال و ظریف شکیلده بیزیم سوزلریمیزی دئسینلر. بو کاناللار هم فارس دیلینده و هم تورک دیلینده آذربایجانلیلارا باغلی اولاراق یاییلا بیلر.

7) تورکو دیلینده اولان مدیالار گرک رسمی دیلده اولان جدی برنامه لریندن علاوه، بیر سیرا صمیمی دانیشیقلاردا بیزیم بوگونکو عامیانه دیلیمزده دانیشیب و خصوصیله گئنج اوغلان قیزلاریمیزین رابطه لرینه اوز دیلیمزده یول آچسینلار کی بیز بو مساله ده اولان بوشلوک لاردان (خلا لردن) گئنجلریمیز طرفیندن چوخ ضررلر گوروروک و اونلارین بعضی سی ائله بو مساله یه گوره فارس دیلینه طرف چکیلیرلر.

آخیردا خاطیرلاتمالیام کی بیزیم مساله لریمیزین بیر چوخ قسمتی فرهنگی اولاراق بیز بو یولدا کی آز حساسیت یارادابیلر باشلامالییق. هابئله خصوصیله فارس دیلینده اولان مدیالاردا بیز بیر پروفشنال (حرفه ای) سویه ده سوزلریمیزی بیر دیپلماتیک دیلده یایمالییق کی فارس و دونیا مدیالاری بیزیم منطقی و دونیا حقوق لارینا دایانارق سوزلریمیزین قاباغیندا، بیر حرفه ای عکس العمل مجبوریتینده قالسینلار.

                                                                                                       آیدین تبریزی