آیلارین تورکجه آدلاری تورک تقویمینده

محمد نورجو

دیلیمزین ان اسکی قایناقلاریندا , آیلارین آدی سایی و رقمله بیلینیردی  یعنی بیرینجی آی, ایکینجی آی (اسکی بیچیمی : بیرینج , ایکینچ ... ) دییه  آدلار وئریلیرمیش. ابوریحان بیرونی "آثار الباقیه" آدلی اثرینده تورکلرین تقویمینده کی آی آدلارینی بئله یازمیش. فقط گئنیش بیر جغرافیایا یاییلان تورکلرین فرقلی تقویملری اولموش. سون ایللرده گنجلر و اویرنجیلر یمیز , قدیمکی اون ایکی حیوانلی بورجلارین تورکجه آدلارینی ایشلتمه یه باشلامیشلار. بو غیرت سئویندیریجی دیر اما ملی بیر کوکه دایانمیر. آذربایجان جمهوریتینده ایشله نن تقویم کوکدن روسلارا وحتا روسلارین لهجه لریله باغلیدی. تورکیه ده ایسه یالنیزدورد آیین آدی تورکجه و  باشقالاری دا آرامی ویا لاتین دن آلینمیش دیر. آنادولودا یاشایان خالق آغیزلاریندا بو آیلارین گوزل تورکجه مقابللری واردیر. بورادا ایشلتمک دیلک ایله دئییل دیلیمیزین دولغونلوغوندان بیر گوسترگه اولاراق , آیلارین تورکجه آدلارینی وئرمک ده فایدا گوروروک:

1. اوجاق ( تورکیه ده ایشلنیر و اوجاقلاریمیز دایما یاندیریلان زامانی دیر): یانوار(  ژانویه) ,دی-بهمن, تورکیه ده: اوجاق (اسکی آدی: کانون ثانی).  

2. گوجوک(قیسا دئمکدیر: سانکی بو قیسا اولور) فئورال , فوریه, بهمن-اسفند , تورکیه ده:  شباط

3. یئلین (ائو حیوانلاری نین یئلینی یعنی امجکلرینه سوت گلن آی : قویون-قوزو چوخلو بو آیدا باللار) : مارس , اسفند-فروردین , تورکیه ده: مارت

4. آچارای (چیچکلرین آچدیغی آی): آپریل , فروردین-اردیبهشت , تورکیه ده : نیسان (آذربایجان دا لئیسان بیچیمینده ایشلنیر)

5. گولایی/گولای (قیزیل گول آچدیغی آی) : مای, اردیبهشت-خرداد               

     تورکیه ده: ماییس

6. بوزاران( یئر- یوردون بوزاریب بوزقیر حالینا گلدیگی آی) : ژوئن(اییون) , خرداد- تیر, تورکیه ده : حزیران

7. بیچیم/بیچین(آیی)( تاخیل یعنی آرپا- بوغدا بیچیلن آی): جولای(اییول),تیر- مرداد,  تورکیه ده :   تموز

8. دریم(آیی)(بو آیدا  میوه لرین بیر چوخو دریلیر و آرپا- بوغدا ائولره داشینیر) :آوقوست , مرداد- شهریور, تورکیه ده : آغسطوس

9. وئریم(آیی)(باغلارین محصوللاری بو آیدا دریلیر قورتاریر." وئریم" ین بیر معناسی محصولدو): سنتیابر(سپتامبر), شهریور- مهر, تورکیه ده: ایلول

10. اکیم/اکین(آیی)(اکین اکیلن و یاغمورلو آی): اوکتیابر(اکتوبر), مهر-آبان , تورکیه ده : اکیم(اسکی آدی: تشرین اول)

11. قاسیم (قسملارا بولن و تقسیم ائدن آی): نویابر(نوامبر), آبان-آذر, تورکیه ده: قاسیم(اسکی آدی : تشرین ثانی).

12. آرالیق(ایکی موسمی و ایکی ایلی آییران آی): دکابر(دسامبر), آذر- دی , تورکیه ده : آرالیق(اسکی آدی: کانون اول).

نوت: گورونودویو کیمی تانری نین یاراتدیغی طبیعته اویاراق, اونون اساسیندا  یاشاماغی    منیمسه ییب لر, بو گونکو چئوره چیلر/یوره چیلرین(1) ایستکلری کیمی.  

   1.environmentalists