21 Azər harakatindan təcrübələr

əhəd ə

1324-ci ilin Azər ayinin 21-də Azərbaycan xalqi öz milli hükumətin qurdu. 53 il bundan qabaq Azərbaycan xalqi öz istəkləri üçün ayaga qalxmisdi. Istəklərin 12 səhrivər adlanan bəyannamədə bildirmisdi. Seyid Cəfər Pisəvəri Demokrat firqəsinin rəhbəri butun f’əaliyyətin o yerə qoymusdur ki, xalqi bir yerə toplasin. Azərbaycan xalqi öz dilinə malik olmadan bir is görə bilmiyəcək. Buna dayanaraq, butun f’əaliyyətini dilin qabaga getməsinə qoyur. Ancaq təssuflə 1325-ci ilin azər ayinin 24-də fə’aliyyətlər dayanaraq, öz isinə davam verə bilməyib, düsmən ginə azərbaycan xalqina basqin edib, hükuməti dagitdi.

Biz öz novbəmizdə 21 Azər harkatindan dərs alaraq, Azərbaycanlilari Ana dili istəki ilə hərəktə gətirib bir topluma yigmaliyiq. Asagidaki yazi 21 Azər kitabindan seçilibdir( S.75,76). Bu yazini burada gətirməklə, bir daha da olmus olsa dil məsələsini gücləndirək.

(( Dil məsələsilə eliyə bilərdik xalqi öz ətrafimiza toplayaq. Ona görə dil məsələsini birinci dəfə ortaya qoyduq. Çalisdiq ki, usaqlarimizi yad dildən qurtaraq və o, tarixçilərə ki, bizim dilimizi aradan aparirlar və deyirdilər ki, bunlarin dili yoxdur, bunlarin dili fars dilinin söbəsidir. Biz isbat etdik ki, bizim dilimiz müstəqil bir dildir.

Azərbaycan dili fars dilinin söbəsi deyil, məxsus bir dildir. Bu dili danmaq, həqiqəti danmaq kimidir. Bizim içimizdə bir iddə adamlar vardir ki, özü fars dili bilməz, deyəndə deyir ki, mənim dilim fars dilidir.

Mən demirəm ki, fars dili pis dildir. Lakin mənim dilim azərbaycan dilidir. Öz dilini danan azərbaycanli, xain deyir nədir?

Bizim özümüz üçün iftixaratimiz vardir. Biz butun töhmət diyənlər ilə mübarizə edib və onlari həmisəlik məglub etdik. Biz Tehran ilə danisdiqda müvəffəq olduq ki, bütün orta və hətta ali məktəblərdə və idarələrdə azərbaycan dilincə yazilsin. Biz böyük is görmüsük. Illər boyu kök salan qara təbligatin üstünə qirmizi xət çəkmisik.

Bizim dilimizi nehzətdən qabaq o qədər məhdud etmisdilər ki, tiyatirlarda fars dilində aparilirdi. Ona görədə xalq tiyatra rəgbət etmirdi. Xalq indi musiqi və tiyatra çox rəgbət edir, çünki indi öz dilində esidir.

Bizim bu böyük inqilabi hərəkətimiz xalqi cəlb edirdi. Bizim nehzətimizin milli xasiyyətindən birisi dil məsələsi idi. Bizim nehzətimiz dil vasitəsiylə dünyada nufuz və sohrətə malik ola bildi. Dünya bildi ki, 5 milyonluq bir xalq var ki, öz dilində yazib oxuyur. Bunu isbat etmək qəhrəmanliqdir. Indi dünyanin məzlum millətləri bizə təhsin edirlər və bizə nəcat verən bir millət kimi baxirlar. Indi sülh konfransina gələn təkcə yaxin sərqdən deyir, bəlkə əlcazayir və Tunesdən gələn mətbuat numayəndələri də bizim numayəndələrimizə demislər ki, onlar bizim böyük isimizi təhsin edirlər.))

Biz indi hər cür güzəst etsəkdə, dil məsələsində güzəstə keçmərik. Siyasi mübarizədə dal-qabaq getmək olar. Lakin əsas səngər əldən verilsə məglub olmaq olar. Bizim də dil məsələmiz əsas məsələdir. Buna sərsəri baxmaq olmaz.