نقبی از شرم الشیخ به بغداد

در سیزدهم اردیبهشت جاری ، کنفرانس شرم الشیخ مصر نقطه عطف بسیار حساس و سرنوشت سازی در سیاست جهانی منطقه ای خاورمیانه ، با ایجاد نقبی به بغداد رقم خواهد زد که مهمترین ثقل محور آن را نتایج مذاکرات ایران و آمریکا تعیین خواهد کرد. کنفرانس شرم الشیخ در ظاهر امر به منظور ایجاد آرامش در کشور عراق تشکیل گردید که به همان منظور از همسایه های آن دعوت به عمل آمد. تفسیر هدف چنین کنفرانسی به ویژه با دعوت ایران و سوریه به آن به طور غیر مستقیم به این معنا بود که این دو کشور در ایجاد تنش های پایان ناپذیر بسیار دلخراشی در عراق نقش مستقیم و غیر مستقیمی دارند.

هر چند کنفرانس شرم الشیخ با هدف ایجاد آرامش در عراق تشکیل گردید ، اما انگیزه ای از هدف اصلی تشکیل این کنفرانس ، بسیار مهمتر از منظوری بود که ظاهراً بنام آن تشکیل شده بود. در این کنفرانس اساساً به غیر از نمایندگان ایران و آمریکا ، بقیه نمایندگان به منظور توجیه هدف ظاهری ، به عنوان مهمانان افتخاری دعوت شده بودند و اصل هدف این کنفرانس ایجاد زمینه مذاکرات ایران و آمریکا بود که به حیاط خلوت بغداد قرار گذاشته شد که پیشاپیش با اعلام ظاهری رئوس مذاکرات از سوی وزیر امور خارجه آمریکا مبنی بر عدم دخالت ایران در ایجاد تشنجات داخلی عراق ، نشان از کتمان اهداف دیدار بغداد که همانا باز کردن باب مذاکرات استراتژیک بین آمریکا و ایران است.

اگر چنانچه چنین مذاکراتی در مورد موضوع خسته کننده غنی سازی انرژی هسته ای تصور گردد ، احتمال انحراف افکار عمومی از هدف اصلی بیشتر می شود. از جمع بندی های چنین بند بازی های سیاسی چنین استنباط می شود که هم آمریکا و هم نظام جمهوری اسلامی ایران به این نتیجه رسیده اند که سیاست بازی 28 ساله گذشته را کنار بگذارند و طرحی نو در اندازند که هم منافع آمریکا در منطقه بدون هزینه بیشتری تأمین گردد ، و هم بقای نظام جمهوری اسلامی ، حتی با حق ساختن بمب اتمی تضمین گردد. البته بلافاصله باید یادآور شد مسئله بغرنج  پرونده 28 ساله روابط آمریکا و ایران در چند دیدار حل نخواهد شد و مهم باز شدن طلسم باب مذاکرات بود که چانه زیادی زده نخواهد شد.

میدانیم که کلید حل مشکلات تضمین منافع آمریکا در خاورمیانه در دست اسرائیل است که آن هم با آزادی بلندی های جولان در قبال پایان دادن به یاری حزب الله لبنان از سوی سوریه و ایران و تضمین امنیت اسرائیل ، حتی بدون به رسمیت شناختن آن قابل حل است. به دنبال چنین سیاستی هم بصرفه فتح و حماس و هم به نفع اسرائیل است که همدیگر را به رسمیت بشناسند . با این حساب هم خیال تضمین منافع آمریکا و اسرائیل در منطقه آسوده می گردد ، هم تضمین بقای نظام جمهوری اسلامی با تمایل مختصر به سکولاریزم نظیر پاکستان تأمین می گردد و هم با خروج آمریکا از عراق ، ملت آن سرنوشت خود را به دست می گیرند .

گریز تقریباً خارج از موضوع درباره این سازش احتمالی بزنیم که مذاکرات ایران و آمریکا در بغداد ، مصادف با سالگرد قیام آذربایجان خواهد بود که نوع برخورد حکومت اسلامی ایران با مراسم آرام و مدنی این سالگرد احتمالاً تأثیر متفاوتی به نتایج این مذاکرات خواهد گذاشت.

منوچهر عزیزی