Quzey azərbaycanda Şəriətiçilər nə istəyirlər?

seyid heydər bəyat

koçurən: əsğər əsədi (eldəniz)

Quzeyda (Azərbaycan respublikası) son günlər güclü bir Şəriətiçilik axını ortaya çıxmışdır. Şəriəti Marksizmi İslama qatıb qəribə bir mə’cun çıxarmışdı. onun öz zamanında ona kəsin tənqidlər oldu, bu tənqidlərin sonucu olaraq Şəriəti “mənim əsərlərimi iki böyük alim, Təbrizli əllamə Məhəmməd Təği  Cə’fəri və Xurasanlı Məhəmməd Rza Həkimi islah edə bilərlər”- yazdı. sonralar “yalnız Məhəmməd Rza Həkimi bu işlə məşğul olabilər”-dedi.

Son illərdə Məhəmməd Rza Həkimi ilə Qumda bir xüsusi oturumda görüşdük. yoldaşlar “niyə Şəriətinin əsərlərini islah etmədiniz”-deyə soruşdular. Həkimi “o əsərlərə mudaxilə etməyi məsləhət bilmədim”-dedi. Ancaq imalarla dolayısıyla anlatdı kı, o əsəsrlər islah olunası deyildilər, çünkü hər bir islah işi hər şeyi bir-birinə qarışdırardı. Həkimi bilirdi ki, Şəriətinin əsərlərinə əl apararsa böyük bir tarixi xəta və anlaşılmazlıq ortaya çıxar.

Şəriət son zamanlar özüdə düşünmüşdü ki, aşırıcasına kəsin nəzərlər verib, ağına-bozuna baxmadan beyninə hər nə yetişib hamısını yazıbdır. indi İranda kimsə Şəriətidən kəsin şəkildə müdafiə edə bilmir. ona başqa siyasi damğalar vuranlar da vardır. mən burada heç bir ittiham və damğa vurmaq fikrində deyiləm. ancaq bu odlu-alavlı Şəriətiçilərə bir sözüm var: onlar gerçəkdən Şəriətini tanıyırlarmı?? Şəriəti İslam ümməti desədə həyatının son anlarına kimi İran Azərbaycanlısına edilən zülmləri görmədi, görmək istəmədi. Bəlkə buda Azərbaycan Şəriətiçilərinə önəmli olmaya bilər.

Şəriətinin əsərləri Fars dilində məzhəbi ədəbiyatın zirvələrindən sayılır. o, Əxəvan Salis, Şəfii Kədkəni, kimi farsçılarla yaxından dostluq etmişdir. şovenizm təfəkkürünün mərkəzlərindən biri olan Məşhədin Firdovsi universitəsinin öyrəncisi olmuş, orada ədəbi dərnəyin başçılığını öz üzərinə götürmüşdür.

Şəfii Kədkəni, “Fars şeyrinin yeni özəlliklərini Şəriətidən öyrəndim… Əli ağa Şəriəti son zamanlar məzhəbi işlərə baş qoşdu o əvvəllər bir ədəbiyatçı  idi”-deyir.

Şəriəti əsəsrlərində aşırı Fars klasik şeyrindən istifadə etmış, Şəriəti üçün dil çox önəmlidir. Azərbaycan Şəriətiçilərinədə dil önəmlimidir??

Şəriəti Şəhid Bəlxi, Rudəki Səmərqəndi və özəlliklə Nasirxosro kimi anti Türk və anti Oğuz bir şairin şeyrlərini dərindən oxuyub öyrənib, onlardakı tərkib, lüğət və sözlərini bəzəyib İran gəncliyinə etgi buraxmışdır.

Azərbaycan Şəriətiçilərə necə?? onlarda Alpartunqa mənzuməsini oxuyub tanıyırlarmı?? onların nəzərində Qaraxanlı dönəmindəki Quran tərcümələri və habelə Qutadğubilig önəm daşıyırmı?? onlarda klasik ədəbiyatı dərindən oxuyub, öyrənib, bugünkü məzhəbi dilimizi zənginləşdirməkdədirlərmi?? əgər Fars dilində Qutadğubilig kimi bir məzhəbi, əxlaqi abidə olsaydı Şəriətidə quzey(Azərbaycann) Şəriətiçiləri kimi ona sərt yanaşarrdımi??

Indi İranda Farsçılıq və Fars ədəbiyatı məzhəbi qurupların əlindədir. buanlar şi’əçilik adına Türkləri Fars edib və din adınada Fars dilində olan klasik sünni əsərləri dirildib yenədə Fars ədəbiyatına və dilinə xidmət edirlər. ayrıca, Şəriəti İranda daha moddan düşümüş, sözləri insanların fikir və ruhuna təsir edəcək enerjisini itirmişdir.  

Belə bir durumda quzeydə(Azərbaycan) baş qaldırn Şəriətiçilik axını yabancı istilasından başqa nə olabilər ??

Azərbaycanda məzhəbi nəsr utanc verici bir durumdadir. Bu nəsr yalnız tərcümələrə dayanır. Kimisi Şəriətini tərcümə edir, kimisidə Qmda əlli il öncə yazılmış passiv kitabları.

Məzhəb önəmli bir şeydir. farsca yazdığım “cumhuriye Azərbaycan və din” adlı yazımda Azərbaycanda məzhəbi müdafiə etməliyik, demişəm. ancaq bu məzhəb ona-buna bağlı və milli düşüncədən, dil düşüncəsindən ayrı olsa onda o daha məzhəb deyil, xalqı məzhəb adına onun-bunun inanc və fikir köləsi etməkdir. Məzhəb adına millətə xiyanət etməkdir.

----

yazını əski orcinalini buradan ala bilərsiz

 http://www.hbayat.azerblog.com/1387_02_20_Say=494.ay