|
|
|
|
قورآن کریمین تورکجه ترجومهلری حاقدا سید حیدر بیات
قورآن ایلک اوخودوغوم و چوخ اورتایاشلیلار و قوجالاریمیزین ایلک اوخودوقلاری کیتابدیر. بو کیتاب بیر میلیارد موسلمانین قوتسال کیتابیدیر. قوتساللیقدان باشقا، قورآن باشدان آیاغا گؤزهللیکله دولودور، و کیلاسیک ادبی بیر متن کیمیده اونا یاناشانلار واردیرلار. تورکلرده باشقا مسلمانلار کیمی بو کیتابی هجرتین بیرینجی و ایکینجی قرنیندن منیمسهییب و اونون قوروماسیندا و ها بئله آچیقلاماسیندا روللاری اولوبدور. بیرینجی درجهلی یورومچولارین (مفسرلرین) آراسیندا ایکی تورک مفسرین آدی ایکی باخیمدان اؤنده گئدیر. 1. جارالله زمخشری قورآنا بلاغی باخیشیلا باخماغین تملینی قویان تورک عالیمدیر و دئمک بو باخیمدان بیر دئییشیکلیک گتیریب و تحول یارادیبدیر. 2. علامه طباطبائی قورآنی، قورآنلا آچیقلاماق و یوروملاماق مکتبینین قوروجوسودور. بونونلا بئله ایندی بیزیم عموم خالقیمیز بو کیتابین گؤزللیکلرین اؤز دیللرینده دویماقدان محروم قالیبلار. طبیعیدیر کی هر بیر کیتابی و شاهاثری اورژینال دیلده اوخوماق داها سون آماجدیر. آمما بیلیریک کی بو گئنل اولاراق اولمایان بیر ایشدیر. بونا گؤرهده قورآن ـ ی کریمی تورک دیلینه چئویرمک ان ضروری و گرکلیلردن بیریسیدیر. بو قیسا یازیدا تورکجهمیزده اولان قورآن ترجومهلری حاقدا ائله بو آچیدان یازیلیبدیر. قورآن، تورک دیلینه ایلک دؤنه اولاراق قاراخانلیلار دؤنمی چئویریلیبدیر. قاراخانلیلار دؤردونجو قرن تقریبا سامانیلرله بیرلیکده و اونلاردان سونرا حکومت ائدیبلر. سامانیلر حکومتی چرچیوهسیندهده تورک و فارس دیللرینه قورآنین ترجومه اولونماسیندان سؤز گئدیبدیر. من بونلارین هئچ بیریسیندن بیر اؤرنک الده ائده بیلمهمیشم. دوکتور احمد. ب. ارجیلاسون تورک دیلی تاریخی آدلی کیتابینین 336 صحیفهسینده قاراخانلیلار دؤنهمیه عایید دؤرد ترجومهدن آد آپاریر. بو ترجومهلرین هامیسینین الیازماسی الده ائدیلمیش و هر بیریسی بیر اؤلکه ده (ایکیسی آنکارادا بیریسی تاشکندده و بیریسی ایسه بوداپئستده) تصحیح و چاپ اولوبلار. (türk dili tarihi, prof dr ahmet b ercilasun. Ankara 2004 ) آذربایجان تورکجهسینه گلدیکده 9-جو قرنیده آغ قویونلولار دؤنمی اوزون حسنین بویوروغو ایله قوران کریم آذربایجان تورکجهسینه ترجومه اولوبدور. بو ترجومه مشهدده آستان قدس کیتابخاناسینین الیازمالار بؤلومونده ساخلانیلیر. (میرزه رسول اسماعیل زاده، نگاهي به ترجمههاي آذربايجاني قرآن كريم) قورآن سونرالار عثمانلیلار زامانی آلتمیش دؤنه تورک دیلینه ترجومه اولوبدور، آمما بو ترجومهلرین هئچ بیریسی 1830 -جو ایله قدر یاییملانماییبدیر. تورکیهده ایلک دؤنه یاییملانان قورآن ترجومهسی تفسیر تبیان آدیندا بیرینجی مشروطیتدن ایکی ایل اؤنجه یعنی 1841 جی ایلده یاییملانیبدیر. تورک دیلینده ایندی تقریبا ایکی یوزه یاخین قورآن ترجمهسی الده ائدیلیبدیر: کئچن یاریم قرنین ایچینده تورکیهده قؤران مترجیملریندن بو آدلاری چکمک اولار: حسن بصرى چانتاى (1953)، عبدالباقى گلپنارلى (1955)، اسماعيل حقى (1957)، عثمان نبى اوغلو (1957)، شمس الدين ياشيل (1958)، حسين آتاى و ياشار اوكتاى (1961)، سعدى ارماك (1962)، عمر نصوحى بيلمن (1963)، فكرى ياووز (1969)، سليمان آتش (1975)، عبدالله آيدين (1975)، عليرضا ساغمان (1980)، جلال ايلدیرم (1982)، على بولاچ (1983)، انور بايتان (1984)، على آرسلان (1984)، على اوزك و .(. . 1987)، بشير اريارسوى (1987)، عثمان كسيك اوغلو (1988) (احسان آتاسوى (1989)، احمد داود اوغلو (1991)، ياشار نورى اؤزتورك (1993)، حسين آتاى (1994)، جاهد كويتاك و احمد آرترك (1996)، كريم آيتكين (1996) ، احمد اسرار (1997)، احمد وارول (1997)، شعبان بيرش (1998)، سيتگى گوله (1999)، اديب يوكسل (2000)، محمد حميدالله (2001) رئوف پهلوان (2002 ( فارس دیلیندهده چئشیدلی کلاسیک ترجومهلر چاپ اولوب و ایندی الده واردیر. بو ترجومهلرین چوخو البته سوننی موترجملر طرفیندن چئوریلیبدیرلر و اینام و اعتقاد باخیمیندان شیعه ترجومهلری ایله بیر آز فرقلیدیرلر. آنجاق فارسلار آرتیق فارس دیلینین کیلاسیکلرین دیریلتمک اوچون بونلارین الیازمالارین موختلیف اؤلکهلردن تاپیپ تصحیح ائدیب یاییملاییبلار. بو ترجومه و تفسیرلردن بیریسی«کشفالاسرار وعدة الابرار« آدیندا پهلوی دؤنمی تهراندا یاییملاندی. کیتابین مصححی دکتر علی اصغر حکمت، بو کیتابین ایکینجی چاپینین مقدمهسینده یازیر: «بو کیتاب یاییملاناندان سونرا چوخلو سوننی اؤلکهلرین عالیملری تعجب ائدهرک یازدیلار: " تهران بیلیمیوردوسو بیر سوننی تفسیرینی چاپ ائتدی" اونلارا دئمهلییم کی بیز کیلاسیک اثرلریمیزین یاییملانماسیندا مذهبی مسئلهلری دخالت وئرمهییریک و چوخلو فارسجا اولان سوننی عالیملرین اثرلری ایراندا یاییملانیبدیر» [1] هر حالدا ایراندا کلاسیک فارس اثرلر بوللوجاسینا باسیلیب یاییلاراق کلاسیک و چاغداش تورک اثرلرین یاییملانماسین اوما بیلمهییریک. ایندی فارسلارین ایچینده قورآن چئویرمک بیر یاریش و موسابیقهیه چئوریلیب و دوغروداندا بو ساحهده یاخشی قازانجلار الده ائده بیلیبلر. آنجاق خطرلیسی بوردادیر کی: بیر شوونیستی دوشونجه بو مترجملرین بیر سیراسینین باخیشلاریندا دویولماقدادیر. اؤرنک اولاراق موسوی گرمارودی جنابلاری ترجمهسینین ایکینجی چاپینین سون سؤزونده یازیر: «مهمترین نامهای که دریافت داشتهام از تبریز است... ایشان در مقدمه نامه خود، از جمله نوشتهاند: «باور دارم که ترجمه شما ظرفیت ملی شدن را داراست...» (قرآن کریم، ترجمه دکتر گرمارودی، چاپ دوم ، صص 648-649، تهران، انتشارات قدیانی، 1384) گؤروندویو کیمی یاواش یاواش میللیدیل، میللی پالتار، میللی چرشابدان ایرهلی سوروب، میللی قورآن ترجومهسینهده! یئتیشهجهییک. هر حالدا ایراندا قورآن کریم حاقدا بئش تورکجه ترجومه یاییملانیبدیر. بو ترجومهلرین آلتی آذربایجان تورکجهسی بیریسی عوثمانلی تورکجهسی، بیریسی بو گونکو تورکیه تورکجهسی بیریسی ایسه تورکمن تورکجهسیدیر. بو ترجومهلر هئچ بیریسی جیلخا تورکجه سئور اینسانلارین اورهیین باریندیرا بیلمهیهجک. آنجاق میرزه رسول اسماعیلزادهنین ترجومهسی بیر سیرا بوشلوغلاری دولدورا بیلیبدیر. ایراندا، تورکجه کلاسیک قورآن ترجومهلری و باشقا اثرلر گئنیشجهسینه یاییملانمیینجا بیز قورآن کریمدن یاخشی ترجومهلره شاهید اولا بیلمهیهجهییک. نییه کی یاخشی ترجومهلرین و اثرلرین یارانماسی بیر اوزون سورهج و پروسهیه باغلیدیر. آمما تورکیهده یاخشی ترجومهلره راستلاشماق اولور. بو ترجومهلری آذربایجان تورکجهسینهده کؤچورمک ایندیلیک گرکلی گؤرونور، آنجاق بو آرادا شیعه - سوننینین اختلافی اولان یئرلر دیرناق آراسی یا آیری شیوهلرله علمی و غرضسیز شکیلده آچیقلانمالیدیر. تورکیه ده یاخشی ترجومهلرین ایچینده "ادیب یوکسل"ین ترجومهسیندن آد چکمک اولار. بو ترجومهده بیر سیرا دقتسیزلیکلره رغمن قورآن ـی کریم تورکیهنین بو گونکو ادبی دیلی اساسیندا گؤزلجهسینه چئوریلیبدیر. اؤرنک اولاراق ایکینجی سورهنین 19ـجی آیهسینین ترجومهسی:
Ya da, karanlık, gök gürültüsü ve şimşekler arasında gökten boşanan bir yağmur altında yıldırımlardan ölmek korkusuyla parmaklarını kulaklarına tıkayan kimseye benzerler. ALLAH inkarcıları böyle kuşatır.
یوخسا 2 جی سوره 31و 32جی آیهلر:
Adem'e tüm isimleri (nitelemeleri) öğretti, sonra onları meleklere sunup, "Doğru iseniz, şunların isimlerini (özelliklerini, niteliklerini) siz bana bildirin," dedi.
Dediler: "Sen Yücesin, senin bize öğrettiğinden başka bir bilgimiz yok. Sen Bilensin, Bilgesin."
بو ترجومهنی اوخودوغجا اونون آخیجیلیغی، جیلخاجیلیغی و موزیکال نثری انسانی اؤزونه دوغرو یؤنهلدیر. عصر سورهسینی بو ترجومهدن آذربایجان تورکجهسینه کؤچورمکله بو قیسا یازییا سون نوقطه قویولور. آنجاق تورکیهده اولان یولداشلاردان ایستهمهلیییک کی اوردا اولان قورآن ترجومهلرینه داها آرتیق دقت ائدیب و بو قونودا بیلگی وئرسینلر.
عصر سورهسی:
همین سورهنین فارسجا ترجومهسی، ان گؤزل ترجومه سئچیلن مترجمین چئویریسیندن:
(موسوی گرمارودینین ترجومهسی)
ادیب یوکسلین ترجومهسین بورادان الده ائده بیلرسینیز.
-------------------------------- www.hbayat.com |
||
|
|
|
Materiallardan istifadə zamanı qaynağa istinad
vacibdir |