| Deyirlər Bahar gəlir
Sona Sulduzlu |
||||
| Sulduz mahalına Bahar gəlirdi. Səhər
tezdən quşlar nəğmələrini başlayırdılar. Günəş öz istisindən yerə də pay
verib, hamı canlıları qışın yuxusundan oyadırdı. Quşlar baharın gəlməsini uzaq
yollardan görüb, xəbərini yerə-göyüə öz nəğmələri ilə yayırdılar.
On-onbeş günün içində bahar təbi’əti çevrildib, cənnəti yer üzündə öz
əliyylə yaradırdı. Meyvə ağacları gül içində itmişdilər. Çayın
şaqqıltısı, quşların çib-çibi həya’tin isti nəfəsi, göyərtinin becərməsi
insanları da özünə gətirirdi. Insanlar sonsuz bir umudla bu günlərdən ləzzət alırdılar.Onlar
bilmədən sevimli bir halda təbi’ətlə birləşib, bu harmonini artırırdılar.
Mal-heyvanlar naxıra çıxıb qaranquluq tövlələrdən qurtulurdular. Qadınlar
qışın çirk-pasağını çayda yuyub, baharı təmizliklə qarşılayırdılar. Kişilər
yer üstünə gedib, yerin əkməsinə hazırlıq görürdülər. Yaşam keçmişə görə
qolaylanırdı ( asanlaşırdı). Kətdilər min illər boyu baharı Bayram
ən-ənələri ilə qarşılamışdılar, ona hədiyyələr verib gələcəyə uğurlar
diləmişdilər. Ancaq nəisə onların sevincindən deyərdin, "görəsən bahar ilk
dəfə olaraq, bu mahala gəlirdimi? Görəsən o, birinci dəfə olaraq, onları dərin
bir yuxudan oyadırdımı?" Aylar boyu yataqlarından durmağa qadir olmuyan
qocalar-qarılar günortaçağı divarlara sövkənib ( dayanıb ) günəşin istisini üşümüş
canlarına alırdılar, çayı, quşları dinləyirdilər. Baharın olmasını dört bir
yanda görmək olurdu. Elə belə bir gündə də Leylinin sevişməsi
başlanmışdı. Leylinin 15 yaşı var idi. O, çox gözəl olmasada çirkin deyildi də.
15-20 yaşında, çirkin ya göçək, sankı tezdən doğulan günəşdilər bu gənclər
yaşlarının bu vaxtında. Uşaqlıqçağını dalıda qoyub, gələcək günlərini qoşullar
onlar. Əlbəttə bu mahalın qızlarının gözəllikləri, oğlanlarının qeyrətlilikləri
bütün ölkədə deyilib və deyilər. Əlvan yanaqlı, çatma qaşlı və uca boylu
olmaq bu qızların nişanalarından neçəsidir. Leyli neçə başqa qız ilə paltar yumağa
çaya getmişdi. Bahar nəfəsini hamı canlılara salıb, onları qəflət yuxusundan
oyadan kimi, gənclərin də istəhlərini-həvəslərini oyatmışdı. Bir neçə igid oğlan
da bu çayın başında qızları gözətləyirdilər. Bu həvəs qızlarda da açıq görünürdü.
Onlar paltarı yumağı bahana edib, oğlanlardan ötürü ora gedirdilər, ata-anaların
gözündən uzaqda, oğlanlarla danışsınlar deyib-gülsünlər. Əli-Əskər də bu
igidlərin içində idi. Oğlan qızı keçən ildən bəri sevirdi, o zaman qız başa düşməmişdi,
indisə oğlanın yanıqlı baxışları qız səhlidir aləmi yandırırdı. Leyli də Əli-Əskərin sevgisini cəvabsız qoymadı, qızda ona vuruldu.
Əli-Əskərə Əskər
də deyərdilər. O, 18 yaşında arıx-uzun bir oğlan idi. Yoldaşları onu Uzun Əskər
səsləyərdilər. O, atasına tay, əkinçiliyə baxardı. Leyli ilə Əskər
sevgilərini daldada-bucaqda hövüşnə-qorxu içində bir-birinə bəyan etdilər. Bahar sovuşdu, yay yetişdi. Yay da dövranını
sürüb, onun yerini payız aldı. Gənclərin sevgisi get-gedə şiddətlənərək açıqlandı.
Söz qadınların içində olduğu üçün, qızın anası da bu macəranı eşitmiş
oldu. Ana qızına dilləndi, öyüt verdi, nəisə qız eşitməz oldu. Söz gəlib qızın
atasına çatdı. Qızın atası öz cavanlığını yaddan çıxardan kimi, onlara
yazığı gəlməyib, oğlanı döydü-qorxurtdu. Leyli evlərində döyülməkdən,
dannaqdan başqa bir gün görmədi. Payızın orta ayı idi. Bu ay o ayılardan
idi, xalq hamı işlərini qurtarıb, şənlikə baxardılar. Onlar nişanlı cavanların
toylarını tutardılar. Gəlin gətirib, qız köçürdərdilər. Kətdə toy idi, hamı
oraya getmişdilər. Toy həyətində Leyli ilə Əli-Əskər görüşdülər, danışdılar.
Qızın anası balaca qızını pusuxçu qoysa da fayda vermədi. Cəvanlar vaxt tapıb,
qaçmaq qərarına gəldilər. Qaranquluq düşcə, Leyli təpənin dalında olan qəbristanlığa
yola düşdü. Yolda bir neçə oğlana tuş geldi. Qərar belə imiş ki, oğlanın
yoldaşları qızı kətdən qaçırtsınlar. Oğlan yoldaşlarına demişdi, "qız kətdən çıxdı, yaxalayın,
peşmanlığa yer qormayın, qorxar peşman olub geri qayıdar". Doğurdan da qız yolun yarısında peşman
olub, kəndə dönsün-dönməsini düşünürdü, bədəni payız yarpağı tək əsirdi.
Birdən xafa-xaftan neçə kişi onu yaxaladılar. Leyli bu işdən xəbərsiz olduğu
üçün, zənd eylədi, bu kişilər ona əl atmaq istəyirlər. O, istədi bağırsın,
ancaq onun ağzına yegə bir çit basdılar. Leyli nə qədər can atdı, əl-qol çaldı,
özünü qurtara bilmədi. Bir-iki qayım şapalağın altında qız huşdan getdi.
Oğlanlar qızı çuvala salıb, qəbristanlığa sarı getdilər. Qız özünə
gələndə gördü, başı Əli-Əskərin dizinin üstündə, bir arabadadır.
Qaranquluqda bir nəfər başqası atı çapırdı, araba az qalırdı çevrilsin. Qız o
yan bu yana baxıb, gördü bir çuvalın içindədir, onun, yadına bir şeylər düşüb,
höngürməylə ağladı. Əli-Əskər qızı kiritmək üçün belə dedi: "Bağışla sevgilim! Qorxurdum gəlmiyəsən,
məni yalqız qoyasan, sənsiz daha bir gündə yaşaya bilməzdim. Sənlə ayrılandan
sonra uşaqları gördüm, əhvalatı danışdım, uşaqlar söz verdilər kömək
etsinlər, yaşasınlar, onlarsız səni qaçıra bilməzdim". Leyli araba sürəni tanıdı. O,
Əli-Əskərin yaxın yoldaş Səməd idi. O, başını çevirib Leyliyə dedi: Ay qız! Leyli, çox qorxmadınmı? Biz
yalnız özünüzdən ötürü bu işi gördük". Leyli bağıra-bağıra dedi: "O vəhşilik nə idi bəs? Bağrımı
çatlatdız, dedim məni oğurladılar, abırım getdi. Mənisə özüm gedirdim,
yomuruqlar, təpiklər nə idi daha? Mənə macal verdiniz görəm siz kimsiniz. Qoymadınız
mən ağzımı acam, vicdansızlar! Oğlan gülə-gülə dedi: Leyli o dəhşətli hərəkəti bir zərəfat
kimi eşitçək qəzəbləndi, istədi atılsın Səmədi atın üstündən yerə
çəksin, gözlərini çıxartsın, ancaq əl-qolu təlistə bağlı olduğuna, yerdən
qalxanmadı. Əli-Əskər qızı dilə tutub, "Sevgilim! Daha kimsə bizi
bir-birimizdən ayıra bilməz" deyə qızın əl-qolunu açdı bağrına basıb… |
||||