|
|
|
|
گونتای جاوانشیر (گنجآلپ)
21 آذر تجروبه سي ايشيغيندا گونوموز گونئي آذربايجان ميللي حرکتی
21 آذر حاديثه سی اوغورو و اوغورسوزلوغو، اولوملو(مثبت) و اولومسوز(منفی) يؤنلري ایله بير يئرده آذربايجانين فيکري و ميللي- سياسي تاریخينده اؤنملي، چوخ اؤنَملي بير فئنومَن کیمی يئر آلماقدادير. درين ميللي- سياسي گلنه یی و تجروبه سي اولمايان گونئي آذربايجان تورکلویونون ايلک دفعه جيدي شکيلده صيرف آذربايجانين ميللي هدفلری و اولوسال حاقلاري اوغرونا ميللي مباریزه، سفربرلييه قالخماسي سياسي تاریخيميز آچيسيندان بنزرسيز بير حادیثه دير. 21 آذرگونونده ايلک دفعه اولاراق گونئي آذربايجان سياسي بير مکان کیمی اؤزآدي ایله تاریخه گيرميش، اولوسلار آراسي سیاسی ليتئراتوردا يئر آلميشدير. بو دا م. ا. رسولزاده نين بير ايفادسيني عاغيللاريميزدا جانلانديرير. رسولزاده دوغودا ايلک دئموکراتيک آذربايجان جمهورييتيني قورارکن؛ "بيز هيچليکدن بير تورک جمهورييتي ياراتدیق " دئيه "آذربايجان جومهورييتي" آدلی کيتابيندا بير ايفاده ده بولونموشدور. او زامان گونئی آذربایجان اهالیسی ميللي ديلده يازي شعوروندان و ميللي اوردودان يوخسون ایدی. جمیعت ميللي کيمليگينين علمي، فلسفي، تاریخي، مدني بويوتلاريندان (طرفلریندن) خبرسیز ایدی، چونکو داها اؤنجه دن آنا دیلده یازیب- اوخوما تجروبه سی یوخ ایدی. پیشه وری و آرخاداشلارینین بئله بیر اهالینی ميللي دَیَرلر و هدفلر اساسيندا سياسي پلاندا اؤرگوتلنديره بيلمَلری گئرچکدن د يوخلوقدان وارليق ايجاد ائتمک کیمی بير اولايدير. شبهه سیز کي، هر طرفدن بويوک گوجلرین باسقيسي آلتيندا اولان پیشه وری دوغال اولاراق اؤزونه گوچلو بير موتتفيق آخنارماق مجبورييتينده ايدي. او گونکو دونیا کونژونکتورونه (دونیاداکی شرطلره) گؤره پیشه وری شورویدن فایدالانماق ایسته میشدی. پیشه ورینین داورانیشلاریندان دا آنلاشیلدیغی اؤزره بو موتفیقین تهلوکه لی اولدوغونو بیلیرمیش، لاکین باشق آلتئرناتیو یوخ ایدی. ایکینجی آلترناتیو بو ایدی کی یئرینده اوتوروب و هئچ ایش گؤومه مه لی ایدی. گونئي آذربايجاندا تورک عنصورونون اؤنه چيخماسيني ايسته مه يَن تهران، اينگيلتره و آمریکا کیمی گوجلرین قارشيسيندا پیشه وری او گونکو ائورنسَل شرطلره گؤره روسلارلا ايتتيفاغا گيرمک زوروندا قالميشدی. پیشه ورینين بو سئچه نَگي آنلاماق اوچون او گونکو اؤلکه، بؤلگه و دونیاداکی اولوسلارآراسي ايليشکيلرین دوغاسينی گؤز اؤنونده بولوندورماق لازیم گلیر. پیشه وری او زامان ايکي آذربايجان دوشمانينين بيربيرلری ایله ياريشي و ساواشي اورتاميندا مجبورَن بيرينی، ان اویغونونو ترجیح ائدیب و گونئي آذربايجانین اؤزگورلویه قوووشدورماق ايسته ميشدي. پیشه ورینين تام زامانيندا اولان بو ترجيحي اوزوندن ايلک کَز(دفعه) اولاراق گونئي آذربايجان سياسي بير قاورام و مکان حالينا گلميشدير. لاکين 21 آذر حرکتینين مدنييت و میللی تاریخ بیلینجی باخیمیندان جيدي عکسيکليکلری، آخساقليقلاري وار ايدي. بو دا تاریخي شرايطين جبرَن مؤوجود ائتديگي بير قاچينيلمازليق ايدي. گونئي آذربايجاندا تورکچولوک آچيق شکيلده اورتايا قویولسايدي پیشه وری، موتتئفيقيني ايتيريب و هيچ بير ايش گؤره بیلمه یه جه یینین فرقينده ايدي. بو سببدن ده 1945-46 –جی ایللرده تورکچولوک تئوريسيز بير اويقولانيش (تطبیقات) سورَجيني ياشاماقدا ايدي. او دؤنمده بؤلگه ده سؤز صاحيبي اولان، اولايلاري تورک اولوسونون چيخارلاري دوغرولتوسوندا يؤنلنديرجک، اولايلارين آخيشيني ائتکيله يه جک و بير موتتئفيق حالينا گله بيله جک، بؤلگه موناسبتلرینده سؤزو کچن گوجلو بير تورک دئولتي يوک ايدي. کرکوک حادیثه لری گؤستردی کی، بو گون ده بئله بیر دؤولت یوخموش و ترکییه نی اولدوغوندان آرتیق گؤرمک بیزه ائله ضرر وئرر کی، آلتیندان چیخا بیلمَریک. دیگر طرفدن تورکييه نين باشي او زامان سوويئتلر بيرليگي ایله درتده ايدي. ستالين، "ترابزونا قَدَر گورجوستانين و ارضروما قدر ائرمنيستانيندير" دئیه تورکیه اوزَرینه باسقی گؤسترمکده ايدي. ترکییه ستالینین ترکییه دن تورپاق ایسته مه سینی 1951- جی ایلده ناتویا گیرَرک اورتادان قالدیرا بیلدی. سووئتلرین غربه دوغرو گئنیشله مه سینی ایسته مه یَن غرب باشدا آمئریکا اولماق اوزره ترکییه نین آرخسیندا ایدی. آمئریکانین 1945-جی ایلده ژاپونیانین هیروشیما و ناکازاکی شهرلرینه آتم بمباسی آتماسی ترکییه نین اراضیسینین ایتیریلمه مه سینه سبسب اولدو. چونکو او زامانکی وئریلر گؤستریر کی ستالین ترکییه یه حمله ائتسه ایدی، بو آتم بمبالاریندان شوروینین اؤزونه قارشی دا ایستیفاده ائدیله بیلردی. چونکو تورکییه نین شوروی طرفیندن ایشغال ائدیلمه سی دونیانین بو حساس بؤلگه سینده غربین منافعینی تهلوکه یه سوخا بیلردی. تورک دونياسي ایله مدني، فيکري و معنوي تماسلار مومکون دئیيلدي، چونکو تورک دونياسينين اؤنَملي حيصصه سي چين و سوويئتلر بيرليگينين ايشغالي آلتيندايدي. بو ايشغالين اؤنَملي بير قیسمی هله ده دوام ائتمکدَدير. تورک دونياسينین جوغرافي و سينيرباخیمیندان ياخينليقلارینا قارشين(رَغمَن) فيکري مسافه اولاراق بير بيريندن چوخ اوزاق ايدي. بئله بير اورتامدا پیشه وری و آرخاداشلاري گونئي آذربايجاني قورتارماق ايسته ييرديلر. 21 آذر حرکتی دونياداکي اولايلارا و اولوشوملارا تَپکيسَل (عکس العمل شکلینده) بير توتوم اولاراق اورتايا چيخسا دا، لاکين گونئي آذربايجان تورکلویو طرفيندان تام دستک گؤرَرَک بير آکسييونا (عمله) دؤنوشموشدو. يعني ايکينجي دونيا ساواشي اوزوندن دَیيشن بؤلگه دَکي سياسي، حربي گوج دَنگه لری گونئي آذربايجانا دا اؤزائتکيسيني (تاثیرینی) بوراخیر دوروما گلميش و گونئي آذربايجاندا ميللي گوجون آذربايجان آدينا مرکزلشمه سينه اولاناق (ایمکان) ساغلاميشدير. آنجاق بؤلگه دَکي گوج دَنگه لرینين دَیيشيميندَن يوغرولان سوسيوپسيکولوژيک اورتام سویوک ساواش بيتديگي دؤنَمدَکي کیمی ميللييتچيليک هاواسي چاغريشديرميردی. 1991- جی ایلده سوويئتلر بيرليگينين چؤکوشو و داغيليشي ایله سونا اَرَن سویوک ساواش دونيادا ميللييتچي کولکلر اسديرمه یه باشلاتميشدي، لاکين 1945- جی ایلده ايکي سوپئر گوچ طرفيندن کؤروکله نَن ليبئرال دئموکراسي و کومونيزم گؤروشلرینين سورتوشمه سيندَن يوغرولان کابوس کیمی بير پسيکولوژي بؤلگه يه و دونيايا حاکیم ایدی. بئله بير اورتامدا هيچ بير اوردوسو، اوخولو، اونيورسيته سي، میللی- یساسی گله نه گی (عنعنه سی) اولمايان بير توپلومو ميللي آماچلار دوغرولتوسوندا اؤرگوتلنديرمک، سفربر ائتمک نه قدَر چتین اولسا دا پیشه وری بونو باشارميشدی. بو دا پیشه ورینين سياسي دوهاسينين (نبوغونون) گؤستَرگه سي آنلاميندا اولسون گرَک. يالنيز، پیشه وری اوچون ميللت طرفيندن جيدي دستک وار ايدي. چونکو او زامان اولوسون اولوسال دوغاسي بوگونکو قدَر پوزولماميشدي. سونرالار اينسانلاريميز فارس ديلينده تحصيل آلديقجا دوغاسي، ميللي فيطرتي و داورانیشلاری پوزولماغا، فارسلاشماغا باشلاميشدير. فارس ديلينده اوزمانلاشما، آرخاسينجا دا فارس کیمی دوشونمه نی گئتيرميش، فارس تاریخ و مدنييت آنلاييشيني گونئي آذربايجان اينسانلارينا تلقين ائتميشدير. بونو فارسلارين سيستئملي شکيلده آسيميلاسيون ائییليملي (تمایوللو) چاليشمالارينين باشاريسي کیمی ده آلقيلاماق (درک ائتمک) مومکوندور. 1940-جی ایللرده اولوسال سؤيلملرین (گفتمانلارین) اولوس طرفيندن هَمَن قبول ائدیلمه سی اوچون سوسيوپسيکولوژيک اورتام مهييا ايدي. پیشه وری ک گ ب مامورلاري طرفيندن مجبورن باکيیا آپاریلدیقدان سونرا قلمه آلدیغی خاطرلرینده بئله يازيردی: "بيز ايلک گونلرده بؤلگه لره فارس ديلينده تئلئگرام گؤندَرسَک ده بؤلگه لردَن گلَن جاوابلار آنا ديلينده اولوردو. بو دا بيزيم داها دا میللی اولاراق سیاسی رفتار ائتمه ییمیزه سبب اولوردو." پیشه ورینین الیازیلارینی پروفسور جمیل حسنلی ک گ ب آرشیولریندن چیخارمیشدیر. بو، او زامانکي اجتیماعی پسيکولوژينين ميللي داوايا حاضير و اويغون اولدوغونا آچيق بير دَليلدير. سونرالار فارس مرکزلي گؤروشلرین و سورَکلی تبلیغاتلارین، تحقیرلرین نتیجه سی اولان کومونيزم و ايسلامجي آخيملار اَل بير اولاراق گونئي آذربايجانداکي ميللي رئفلئکسلری دَیيشديريب آنتي ميللي بير ايستيقامته سؤوق ائتمه یی باشارميشدیلار. او زامان ميللي گوج و اونون ايچَريگيني (مضمونونو) اولوشدوران عنصورلر، يالنيز باشينا اينگيلتَره یه، تهرانا، موسکووايا، آمریکایا کارشي چيخابيلجَک دوزئيده (سَوییه ده) دئيلدي. بؤلگه چيخارلاري اوزوندن ياريشان بو گوچلرین بيريني ديگرينه قارشي ایستیفاده ائتمَک گرَکيردي. پیشه ورینين، ظاهيرَن روسلارلا ايشبيرليگي ائتمه سی بو سببدن دولايي اولسون گرَک. 21 آذرین يوکسَليش و ييخيليش گونو کیمی آذربايجان تاریخينده يئر آلماسينين سببي ده بو اولسا گرَک. بؤيوک دؤولتلر بؤلگه سَل چيخارلاريندا آنلاشديقلاريندا گونئي آذربايجانداکي تورکلوک حرکتینه قارشي عئینی توتوم و زوراکيليغي ايتتيفاق ايچينده سَرگيلديلر. 21 آذر گونئي آذربايجان تورکلوگونون اولاناقسيزليقدان (ایمکانسیزلیقدان) اولاناق ياراتما تلاشيني، اسارتدن قورتولوشا دوغرو ديرمانيش ايراده سيني سيمگه له یَن (رمزلشدیرَن) بير اؤرنَکدير. بو تاریخی اولايين يوزلرجه مجهول قهرمانلاري واردير. 33 ايل گونئي آذربايجان تورکلوگونون قورتولوشو اوغرونا زيندانلاردا ساخلانيلان صفرخان قهرماني سارسيلماز ايراده سي يله 21 آذرحادیثه سينين ميللي ماهييتيني آچيق شکيلده آذربايجان تاریخينه قازميشدير. 1945- جی ایلده قورولان و 1946- جی ایلده دئوريلن ميللي حکومت بير ايلين ايچينده آذربايجانين مدني و سياسي تاریخينه، ديل بیلگیسینه درين ائتکي بوراخميش اولدو. فارسلار بو ائتکيني گونئي آذربايجان تورکلوگونون تاریخي بَلله ییندن(یادداشیندان) سيلمک اوچون سونراکي دؤنَملرده هر جور شيددته، پسيکولوژيک آشاغيلامايا باش ووردولار. او دؤنَمه عاید بوتون ميراثلاري و کيتابلاري ياخديلار. هيچ بير ايز قالماماسي اوچون يالنيزجا کوتلوی قتل و عام تؤرَتمه ديلر، هم ده مدني پلاندا و آنلامدا قتل و عام ائتدیلر. فارسلارین آذربايجان مدنييتينه قارشي حمله سینی ص. وورغون "يانديريلان کيتابلار" آدلي بير شييرينده عکس ائتدیرمیش و قینامیشدیر. سونراکي اييللرده فارسلارمیللی حکومتین مغلوبیت گونو اولان 21 آذري آذربايجانين "قورتولوش" گونو کیمی قوتلاماغا و اؤزلرینی فاتح کیمی گؤسترمه یه باشلادیلار. میللی حکومتین یئنیلمه سی اوزَرينه بير سورو آراشديرمالار ائدیلمیش و او گونکو گونئي آذربايجانين شرطلري، ايران- روسيه، ايران- اينگيلتره و آمئریکا- روسيه-اينگيلتره موناسیبتلری و آنلاشمالاري دَیَرلنديريلميش، آرشيولردَکي بَلگه لر، آنلاشمالار اينجَلنميشدير. آنجاق گونوموزده يوکسَلمه خططي اوزَره گليشَن گونئي آذربايجان تورک ميللي قورتولوش حرکتینين ده بو عبرت وئريجي ياخين تاریخيميزين تجروبه لریندن فايدالانماسي بير ضرورتدیر. خاريجي باسقيلارين، بؤيوک دؤولتلرین آنلاشمالاري، گونئي آذربايجاني اؤز چيخارلاري (منافعی) دوغرولتوسوندا بازارليق ائتمه لری ديشيندا حرکتین ايچ عکسيکليکلرینين ده آراشديريلماسي لازيمدير دييه دوشونمک لازیم. بو عکسيکليکلرین گئدَريلمه سي (برطرف ائدیلمه سی) گونئي آذربايجان تورک ميللي قورتولوش حرکتینين گليشمه و ائوريم دييالئکتيگينين اؤنوندَکي انگللری اورتادان قالديرميش اولور. ميللي حکومتين عکسيک سؤيلملری نَدن عيبارت ايدي؟ فيکري، تاریخي، ايدئولوژي پلاندا عکسيک اولانلار نه ایدی؟ بو سورولار او زامان حرکتین ايشتيراکچيلاری اولان و سونرا دا سوويئتلر بيرليگينده ميللي ايدئآللاریندان واز کئچمه ديکلریندن دولايي زيندانلارا آتیلان، سيبيرلره سورگون ائديلن بعضي اينسانلارطرفيندن جاوابلانديريلماغا چاليشيلميشدير. میللی حکومت زامانی چوخ گنج اولان بو فداکار اينسانلاردان بیری ده محمد تقي زئهتابي اولموشدور. 21 آذر حرکتینين آکتيو ايشتيراکچيسي اولان زئهتابي بير چوخ سورولاري تاریخ بیلگیسی، میللت و تاریخی آردیجیللیق مفهوملاری اساسیندا جاوابلاندیرماغا چاليشدي. ايران- فارس مرکزلي بير تاریخ آنلاييشي و تاریخ بیلگیسی ایله گونئي آذربايجان تورکلوگونون قورتولوشو مومکون دئيلدير گؤروشونو ساوونان زئهتابي آذربايجانين درين تاریخيني آراشديراراق گونئي آذربايجانين قورتولوشونو تاریخي آچيدان تحلیل ائتمه یه چاليشميشدير. تاریخين هيچ بير آنيندا ايران آديندا سياسي بير جوغرافيانين و حتی بير اراضینین اولماماسي بوگونکو نسل اوچون ايثبات ائديلميشدير. فارسلار طرفيندن اويدورولان ساختا تاریخ تئوريلری چورودولموش، ايفشا ائديلميشدير. 21 آذر تجروبه سيني ياشايان زئهتابي، گونئي آذربايجان گئنچليگي اوچون بؤیوک تاریخی اثر ميراث بوراخميشدير. گونوموز گونئي آذربايجان ميللي حرکتینين کئچميش حرکتلردن فرقلنن ان اؤنَملي اؤزلليگي حرکتین آکسيونئر اولوشودور(میللتین اؤز ایچیندن قایناقلانماسیدیر). دونياداکي اولوشوملارا رئاکسييون آشاماسي بيتميش و آکسييونئر بير حرکت دؤنمي باشلاميشدير. بو گونه قَدَر بوتون ايدئولوژي سؤيلملر و سياسي مئساژلار ايران مرکزلي سياسي توتوما داياناراق اورتايا چيخميشدير. سياسي ايسلامچيليقدان توتموش کومونيست آخيملارا قَدَر هامیسی فارس مرکزلي گؤروشدن تاثیرلندیکلری اوچون آچيقجا آذربایجانین منافعینه و طالئعینه قارسی چیخیلمیشدیر. ایندی ائله بیر زامان گلمیشکی، بوتون بو سؤيلملرین کئچَرليليکلري اورتادان قالخمیشدیر. بو ایدئولوژیلر اینسانلارین عاغلینا خیطاب ائدَچک گوجلرینی ایتیرمیشلر. بوتون بو سؤيلملر تاریخی آچيدان داياناق نؤقطه لرینی گونئي آذربايجاندا ايتيرمکده دیرلر. بوگون ايرانين بوتونلوگونو ساوونان و گونئي آذربايجان ميللي حرکتینه قارشي چيخان ايکي گؤروش وار: فئدئراليزم و دئموکراسي! سانکي ايران دئموکراتيکلشيرسه بوتون سورونلار او جومله دن گونئي آذربايجانين دا ميللي پروبلئملری چؤزوله جکميش کیمی بير پروپاگاندا ائدیلمَکده دیر. فئدئراليزم گؤروشونون 21 آذر حرکتینده فارسلار طرفيندن قبول ائديلمه ديگیني، قان ایچینده بوغولدوغونو گؤردوک. بو گونکو ایران مؤوجود تاریخی و دینی وارلیغی ایله هئچ بیر زامان دموکراتیکلشه بیلمز. اونا اومید باغلانسا گرک قورتولوشدان واز کئچیلسین. |
||
|
|
|
Materiallardan istifadə zamanı qaynağa istinad
vacibdir |