|
گونتاي گنجالپ
آدلار
عصرلر
بويونجا قرآن
اوزرينه آچيقلامالار وئريلميش و توپلومون ديني گؤروشلريني، ديني
دويغولاريني بو يوللا يؤنلنديرمه يه چاليشميشلار.
زامان آخیشی ایچینده بو آچیقلامالارا اؤنجه عرب سونرا دا فارس
میللییتچیلیگی قاریشمیشدیر.
عرب ديليني بيلمه ين تورکلر ايسه قرآني
زورلا اوخويان ساوادسيز بير آخونددان
اوشاقلارينا آد تاپماق اوچون ايستکده بولونموشلار.
اصلینده ایسه بو داورانیش سویسوزلاشمانین، دیلده یابانجیلاشمانین
باشلانقیج نؤقطه سی اولموشدور.
دين
و سيياست ايچ-ايچه گيرديکجه سياسي ايسلام تورکلرين ميلت کيمي
تاريخدن سيلينمه سي، تورک ديلي نين يوخ ائديلمه سي اوچون بير آراجا
دؤنوشموشدور. بو دوروما قارشي چيخااراق قرآن
و پئيقمبرين داورانيشلاري اوزَرينه
گئرچکچي و علمي ياناشان آچيقلاييجيلار ايسه
یوخ
ائدیلمیشلر.
بو باسقي ندني ايله بير چوخ آچيقلامالار ايما و رمزلرله بديعي
ادبيياتدا اؤز عکسيني بولموشدور. مودئرنلشمه، قلوباللاشما و
توپلوملارين بيلگيلنمه سي دين آنلاييشيني دا دييشديرمکده دير.
اؤزلليکله مودئرن فلسفه و مودئرن مئتودولوژی
ايسلام
دونياسي نين يارديمينا گلميش، بو دونياني سرت قارانليقلاردان
قورتارماق ايسته ميشدير. مودئرن دونيانين دوشونجه پلانينداکي گتيریلري
ايسلام اؤلکه
لري آيدينلاري نين ذهنينه تاثير ائتديکجه يئني هئرمئنوتيک (ديني
متنلرين شرحي) ياناشمالار اورتايا چيخير. اؤرنَگين
ويتگئنيشتئينين
ديل فلسفه سيندن يولا چيخاراق قرآني
عربجه نين ان اوستون ديل اثري و پئيقمبري ده عربجه ني اؤز نفسينده
درينلشديرن، ديلين ياراديجيليق ايمکانلاريني اؤز معريفتينده
مرکزلشديرن شخص کيمي آنلايانلار اورتايا چيخماقدادير. بوتون
بونلارين هاميسي سئوينديريجيدير. بوتون بونلارين هاميسي عنعنه وي
اينانيش اوزرينه شوبهه گتيرديگي
اوچون علميدير. هر
عصرين
اينسانلاري اؤز علمي نايلييتلرينه گؤره هئرمئنوتيک دَيَرلنديرمه
گليشديرمه ليدير. ديني متنلر اوزَرينه
پلورال (چوغولچو) آچيقلامالار گئرچکليگين، دوغرولارين تثبيتينه
يارديمچي
اولا بيلر. بو شکيلده اولدوغو زامان، دين بير اوووچ سؤزده دينچي
نين اينحيصاريندان چيخيب، اؤزونه
مخصوس
درک ائديلمه سورجيني ياشار، اؤز ديالئکتيکاسيني اولوشدورار.
بوگونکو ايران موحيطي گئنيش تاريخي-
ديني تجروبه لره تانيق اولموشدور. موطلق و دييشيلمز قايدالار کيمي
اورتايا آتيلان ديني شرحلر چوخ سرت و چتين سوسيال پسيکولوژي
شکيللنديرميشدير. ايسلام اورتا چاغي نين تعليملري
اساسيندا
اينسانلار
حئيثييتسيزلشديريلميش،
شخصييتسيزلشديريلميش و قوللارا دؤنوشدورولموشلر. بو ذهنيت اوزَرينه
آرديجيل اولاراق ايدئولوژي سرمايه ياتيريلميشدير. خوصوصن صفوي
قارانليغی
بو گئنيش جوغرافييانين اينسانلاريني قورخونج قارانليقلارا و
قورخولارا سؤوق ائتميشدير. ندن؟ چونکو ايسلامين تعليملرينه گؤره
اينسان يالنيز تانري نين قولودور. آنجاق صفوي قارانليغي شيعه
اهليني 14 معصومون دا قولو ائتدي. صفويلردن باشلاياراق
" محمدقولو"،
"عليقولو"،
"حسنقولو"،
"عباسقولو"،
"مئهديقولو"، " حاجيقولو" کيمي آدلار چوجوقلارا وئريلدي. بوتون
بو آدلار اوشاغي ايلک گوندن اعتيبارن شخصييتسيزلشديرمه يه
باشلاميشدير. چوجوق اؤز کيمليگيني درک ائتمه يه باشلارکن قول
اولدوغونو سئزميشدير. صفويلرين باشلاتديغي بو قولچولوق پروژه سينده
داها سونرا "شاهقولو" کيمي ايسملر و ايجتيماعي
ستاتوسلار اورتايا چيخدي.
16- جی عصردن
اعتيبارن،
غربده
رئنئسانس آيدينليغي باشلارکن، آذربايجان صفوي ذهنييتي نين
قارانليغينا گؤمولدو. يعني
غربده
هومانيزم حرکتي بوتون دوشونجه لرين مرکزينه اينسانين اعتيباريني،
حئيثيتيني
يئرلشديرديگي زامان، صفويلر اينساني
حئيثييتسيزلشديرير
و اونو دوغوشدان قول اولاراق تانيملاييردي. داها سونرا
"
قاپي قوللاري"، "آقا
قوللاري" کيمي شکيللنميش اولان صفوي ذهنيتي بير آن بئله، اينسانين
دوشونجه سيني آزاد بوراخمادي. هر آن کؤله ليگي، قولچولوغو،
قولدورچولوغو تلقين ائتدي. شيعه
جرياني نين اويدوردوغو 14 معصومون قولو اولماغا آليشان اينسانلار
اؤزگورلوگون نه اولدوغونو آنلايا بيلمز دوروما گتيريلديلر.
آذربايجان اهاليسي نين ايچينده "قولو"
ايله بيتن سايسيز-
حسابسيز آدلارا راست گلمک اولار. ذهني
اسارته
محکوم ائديلميش آتا-آنا ائولادينا "...قولو" آديني وئرمکله ايلک
گوندن اوشاغينا اؤزگورلوگو آشيلامير، کؤله ليگين نئجه بير
"نعمت"
اولدوغونو تلقين ائدير! بئله بير پسيکولوژيني
اؤز نفسينده دايما داشييان بير ميلت نئجه اؤزگور اولا بيلر؟
اؤزگولوک بير دوشونجه و معنوي فعاليتين نتيجه سيدير. دوشونجه و
معنوي فعاليتين بيريجيک ياراديجي
و آچيقلاييجيسي ديلدير. اگر بير ديل کؤله ليگي نعمت سايان سؤزلري
اؤز وارليغيندا بارينديريرسا، او زامان بو ديل نه دوشونجه آراجي
اولا بيلر، نه ده اؤزگولوک قاوراملاريني اورتايا قويا بيلر.
صفويلردن سونرا ديليميزه يوکلنن "قول"چولوق ايلک اؤنجه بيزي ذهني
باخيمدان کؤله ليگه سوروکله دي. روحن و ذهنن کؤله ليگه تسليم
ائديلميش بير توپلومون ميللي کيمليگي، ميللي تورپاقلاري ايشغال
ائديلر. هر بير آد زامان و اوزايدان (فضادان)
پارچالار احتيوا ائدر. يعني
بير اينسانين وار اولماسيني اونون آدي بيلديرميش اولور. وار اولان
اينسان، زامان و فضانين ايچينده بير وارليقدير و بو وارليغي بير آد
بللي ائدر. اؤزگورجه دونيايا گلن بير اينسان
اسارت
و کؤله ليک چاغريشديران بير آدلا (عليقولو،
وليقولو، رضاقولو)
کؤله ليگه محکوم ائديلير. هئچ بير سوچ ايشله مه دن
دوغوشدان اسارته
محکوم ائديلير. نئجه؟ يعني
بير اينسانين
حئيثيتي،
شرفي و شخصيتي کؤله ليک دوغوران بير آدين ايچينده حبس ائديلير.
مودئرن آنلاملا سؤيلسک، گونوموزده آذربايجاندا (او
تايلي-
بو تايلي) آدلارين اکثرييتي اينسان
حاقلاري
فلسفه سينه ضيددير.
بو آدلارلا مودئرن ميلت اولماق اولماز. آذربايجاندا يايقين اولان
عرب-
فارس آدلاري نين دوغوردوغو اؤزگه چيليک ايسه
یئنه ده اینسان حاقلاری فلسفه سی ایله ضدیت تشکیل ائدیر.
" لشمک "، "لاشماق" شکيلچيلري تاريخ بويو تورکلره مخصوص بير
اولايدير. اؤنجه ائولادلاريميزا قويدوغوموز آدلاردا گويا ايسلام
آدي آلتيندا عربلشديک، سونرا فارسلاشديق، داها سونرا دا
روسلانلاشديق. يازارلار دا شاهنامه دن آدلار تاپيب اثرلرينه
"تهمينه"، "زاور"
يئرلشديرديلر. آذربايجاندا آنتروپونيملر آچيسيندان بير آراشديرما
آپاريلسا، " بو يئرلرده عرب قوللار ياشايير" قناعتينه گلمک اولار.
اکثر آدلار عربجه و"قولچولوغو" ايله بير يئرده.
يقین
کی،
بئله سورولارلا قارشيلاشان موحافيظه
کار ديلچيلر " يوخ جانيم، بو آدلار، او جومله دن قولچولوق بيزده
وطنداشليق
حاققي
قازانيب، بونلاري ديليميزدن آتا بيلمريک. آتساق، ديليميز آخساق
اولار."- دئيه جکلر. اصلینده ايسه آزادليق دايما نه لرينسه
آتيلماسي ايله مومکون اولور. هئچ بير شئيي آتا بيلمه ين اولوسلار
اسارتي
اؤز روحلاريندا داشييارلار. ائولادلاريميزي
اسارته
تسليم ائدن
صفوی
جهالتيندن واز کئچمه نين زامانيدير. سؤز کونوسو ميلت اولماقديرسا،
بو، ايلک اؤنجه ديلدن و ديلده کي
آدلاردان باشلار. آدلاردا کؤله ليک چاغريشديران
سؤزلرين کؤلگه سينه سيغينماق سوسيال پلاندا داورانيش پوزوقلوغو
يارادير. يعني
کؤله لرين داورانيشلاري بلليدير. کؤله لر کؤله ليکلرينده
شخصيتلريني ايتيرديکلري کيمي، قولچولوغو، کؤله ليگي تلقين بير آدين
آلتيندا دا فرد اؤزو بيلمه دن شخصيت آنلاييشيني
ايتيرميشدير. بو ايتکي ايسه شاه ايسماعييلدان
باشلاميشدير. نه يازيق کي، بؤيوک آتاتورکون باشلاتديغي آدلاردا
ميلليلشمه دئوريميني آذربايجاندا باشلاداجاق قطعيتلي و ميللي ليدئر
يئتيشديره بيلمه ديک. سانکي تاريخ بو ميسيونو
گوبئي آذربايجان ميللي حرکتينه يوکله ميشدير. توپلوم آليشديغي
جهالتيندن آيريلماق ايسته مز. آنادولو تورکلري نين عوثمانلي
جهالتيندن آيريلماق ايستمه ديکلري کيمي. بير ليدئر لازيمدير کي،
مينيلليک بو جهالتي اؤز بيلگيسي، ايرداسي ايله ييخا بيلسين. بو
باخيمدان تورک دونياسي، باشدا گونئي آذربايجان اولماق اوزره دايما
آتاتورک دوهاسينا احتيياج دوياجاقدير.
آدلاریمیز تاریخده فیکیر پلانیندا مغلوب ائدیمیش بیر میللتین
تابلوسودور.
27.07.2007
|