Per Jönsson

Hicab renessansı

Əfqanistanda Keçmiş sintyabr ayında Kabulu fəth edəndən sonra, Talibanlar bir dekeretdə ölkə qadınların məcbur etdilər, uzun paltar geyib, tüklərin və üzlərin örtsünlər.

şi'ə inqilabı Iran cumhuriyyətində bütün qadınlar evdən kənarda çadıra örtmək məcburitindədilər. Sünni ultrakonservativ Səudi ərəbistaninda da bütün qadınlar hicablı olmalıdılar. Bunların əksinə çox nufuzlu islami Indonesiya və Malaziyada hicablı qadın çox az tapılır. Habelə dünyanın yarım milyard musəlman qadınlarından yalnız dörddə biris, din adı altında tüklərin örtürlər.

Bu yanlış anlayışdır ki hicab Islam yolu ilə orta şərqə və ərəb ölkələrinə gətirildi. Həqiqətdə hicab islamdan öncə, antik Mezopotamiyanda, qədim Persiyada və sonralarda Bizansda yüksək ictimai statusu göstərmək üçün meydana çıxmışdı. Yəhudiyət və məsihiyyət bu ad ilə ki hicab qadının təmizliyin, vəfadarlığın və itaətin göstərir, hicabi təbliğ etməyə başladılar. Paulusun birinci məktubunda belə oxuyuruq:

"Başaçıqlıq qadını biabır edir. Kişi məcbur deyil başını örtsün, niyə ki kişi allahın kopiasidir. Bu kopia, kişi, allahın əzəmətin numayiş etdirir. Arvad kişinin əzəmətin numayiş etdirir."

Bir başqa yanlış fikir budur ki Quran qadın üçün məxsus bir geyim nəzərə alır. şəksiz hicab kəlməsi neçə dəfə Quranda ayırmaq mə'nasinda işlənilir. Misal üçün Məhəmməd peyğəmbərin ailəsi haqqında, kişi ilə arvad, dinçi ilə dinsiz və haqlı ilə haqsız və işıq ilə qaranlığı ayırmaq mə'nasında işlədilir. Mömin qadını necə geyinsin haqqında Quranda bir məxsus paltara işarə olunmur. Quran ayələrin birində deyilir: kişi ilə arvad munasib paltarlar geyməlidirlər. Qadınlar gərək cəzb edici yerlərin aşkar etməsinlər. Başqa bir ayədə belə gəlir: Musəlman qadınları, paltarlarını elə dövrələrinə səriməlidirlər ki hər görən onları tanıyıb və onlara hörmətsizlik etməsin.

Islam Asiya, Afrika və Balkanda yayıldıqca, əşraf qadınları üçün hicab bir yeni moda çevrildi. 20-ci əsrin əvvəllərində islami ölkələrin çoxunda tükörtmək təqribən icbarı idi. Buna illət dindən çox kişilik fərhənginin hakim olması idi. əsrin əvvəllərində, "ərəbi oyaniş"dövrəsində çadranı başdan atmaq bir milli azadlıq və modernism simboluna çevrildi. Atatürkün Türkiyyəsində və şahın Iranında hicab rəsmən qədəğən olundu.

Qadınların ictimai statusuna gələndə, hicab renessansı eliyə bilər öz roluna tərsə rol oynasın. Son zamanlar 70-ci illərdə gənc qadınlar yenidən hicablanmağa başladılar. Iranda Xumeyni inqılabından sonra hicab qadınlar üçün icbari oldu. Bugün Filistində, Misirdə, əlcəzayirdə, Sudanda, Lubnanda və Türkiyyədə qərb dünyasının materialism və kommersialism əleyhinə hicab islami kimliyi və əxlağı numayəndəlik edir. Fundamentalistlər üçün, Hamas Filistində və FıS əlcəzayirdə hicab bir vəsilədir, qadının ictimai rolun azaldıb və onu ev çərcüvəsində bir anaya və bir evçi arvada çevirsin. Buna əks olaraq(daha çox Iranda) işçi və məhəssil qadınlar üçün hicab sünnəti kişilik boğuntu ziddinə roll oynayır.

Son illərdə Fransada baş verən hicabdavası daha artıq bir başqa fenomeni göstərir. Qərbdə yaşayan musəlmanlar, sünnəti və ya dini paltarların geymək haqqın belə düşünürlər ki, toplum onları bir intiqrasiya olunmuş etnik-azlıq təkin qəbul edir. Elə buna görədə Fransa hukümətinin hicab yasaqlamağı, bu bəhanə ilə ki, bütün rəsmi fəaliyyətlər qeyr məsləkli olmaldır, bir savaş məsələsinə döndərildi. əslində bu məslə Fransada və europa birliyində gedən siyasətə bağlıdır.

Qaynaq: Dagens Nyheter November 96