|
دكتر شيرين بياني در سخنرانياش در دانشكده
ادبيات و علوم انساني دانشگاه تهران با تشريح جايگاه زنان در دورهي مغول به
بيان نمونههايي از زنان قدرتمند آن زمان پرداخت.
به گزارش خبرنگار گروه تاريخ خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، استاد تاريخ
دانشگاه تهران گفت: اصول فعاليتهاي فرهنگي، تمدني، اقتصادي و سياسي بر سه پايه
كوچنشيني، جنگ و شكار استوار بود. زن و مرد مغول در ييلاق و قشلاق در كنار
يكديگر كار ميكردند. مردان بيشتر به جنگ و شكار ميرفتند و زنان نيز چرخ
اقتصادي زندگي قبيلهاي را ميچرخاندند.
وي ادامه داد: به هر ميزاني كه تعداد افراد قبيله بيشتر بود، مراتع و مراكز
شكار بيشتري را پيدا ميكرد و در جنگ نيز موفقتر بود. شكار نيز به دليل
گرداندن چرخهاي اقتصادي و تمرين جنگ، براي قبايل اهميت داشت.
در مواردي هم كه نياز بود، زنهاي مغول به جنگ و شكار ميرفتند و در كل، اقتصاد
قبايل به دست زنان اداره ميشد.
وي با بيان اينكه خانها پيش از فراگير شدن حكومت مغولها اهميت چنداني در
قبايل نداشتند، گفت: مهمترين كارهاي خان در يك قبيله شركت در جنگها، تقسيم
غنايم و تشكيل شوراهاي قبيله بود كه در اين شوراها زنان و مردان حق رأي مساوي
داشتند و شورا دربارهي قبيله تصميمگيري ميكرد.
بياني به اين موضوع اشاره كرد كه تعدد زوجها در ميان مغولان رسم بود؛ چرا كه
به اين ترتيب قبايل كوچك در قبيلههاي بزرگتر حل ميشدند و نيروهايشان با هم
تركيب ميشد.
وي در ادامه سخنان خود به بيان نقش چند زن مهم در به قدرت رسيدن مغولها و
ادارهي امپراتوري بزرگ آنها پرداخت.
او اظهار داشت: مادربزرگ چنگيزخان مغول، زن قدرتمندي بود كه پس از فوت همسرش سه
فرزند به دنيا آورد و براي از ميان بردن شبهات ايجاد شده در ميان افراد قبيله
با استفاده از خرافهپرستي مغولها اين بچهها را اهدايي از جانب خداوند معرفي
كرد و بدين ترتيب به آنها تقدس بخشيد. درايت اين زن به قبيله و نسل چنگيزخان
تقدس داد كه اين امر بعدها در افزايش قدرت چنگيز موثر بود.
اين استاد دانشگاه تصريح كرد: مادر چنگيز هم از زنان تاثيرگذار در تاريخ مغول
بود؛ او پس از فوت همسرش به دليل تار و مار شدن قبيله چنگيز، چهار فرزند خود را
به جنگل برد و در آنجا اشرافيت ايلي و تاريخ مغولها را به فرزندان خود آموخت
و حس انتقام را در دل آنها زنده نگهداشت. زماني كه چنگيز در بچگي، برادر خود
را به دليل گرفتن ماهي قرمزي كه متعلق به خود ميدانست كشت، مادرش او را بسيار
سرزنش كرد و به او آموخت كه نيروي قبيلهي ما از بين رفته است و براي مقابله با
دشمن بايد با يكديگر متحد باشيم.
وي ديگر زن قدرتمند و باهوش مغولي را همسر چنگيز دانست و گفت: همسر چنگيز از
اقتصاد و سياست زمان آگاهي داشت و اگر چنگيز به راهنماييها و مشورتهاي اين زن
عمل نميكرد، بارها شكست ميخورد.
بياني با اشاره به اينكه پس از استقرار حكومت گسترده مغول يكي از فرزندان چنگيز
بعد از او به حكومت رسيد، اضافه كرد: پس از فوت فرزند چنگيز بر اساس رسم قديمي،
زن او تا زمان تعيين امپراتوري بعدي به جاي همسرش نشست. در مدت چهار سالي كه
اين زن قدرت را در دست داشت، حكومت مغول بسيار خوب اداره شد. در اين زمان زن
ديگري به نام «فاطمه خاتون» كه زني ايراني و از اهالي مشهد بود، در دستگاه
مغول راه يافت و مشاور همسر امپراتور كه قدرت را در دست داشت، شد.
او تاكيد كرد: البته ايرانيان در اين دوره به واسطهي حضور يك زن ايراني در
دربار مغول به حكومت آنها راه يافتند و در اين دوره امپراتوري مغول به وسيلهي
اين دو زن بسيار خوب اداره شد. |